– سریان وجود در عوالم

سریان وجود در عوالم

سریان وجود در عوالم

در این مصباح به دو مثال پیرامون کیفیت سریان وجود در عوالم پرداخته می شود تا نحوه تجلی وجود از سرچشمه حیات که همان احدیت ذاتی است در مراتب پایین تر به ذهن نزدیک تر شود.

ابتدا این نکته بیان می شود که خلیفه هویت غیبیه یا به بیان دیگر واسطه بین هویت غیبیه و اسم” الله “آنطور که در ذات خود است خود را برای هیچ کس ظاهر نمی کند ولی خودش را در مرتبه ای پایین تر در آینه های اسماء و صفات وجود لایتناهی ظهور می دهد. پس سریان وجود در عوالم پایین تر از احدیت ذاتی سبب ظهور شکن هایی در بساطت وجود حق تعالی می شود که اولین شکنی که در نتیجه تنزل وجود پس از احدیت ذاتی رخ می دهد تعینی به اسم “الله” است.

پس از اسم”الله” نیز سریان وجود در عوالم پایین تر ادامه می یابد و اسما های جزئی که تحت احاطه اسم “الله” می باشند ظهور می کنند؛ هر کدام از آن اسمای حسنی هم فقط به اندازه ظرفیتی که دارند آن واسطه و خلیفه هویت غیبیه را در خود منعکس می کنند یعنی بساطت و صرافت وجود به صورت تعینات اسمای حسنی و ظرفیت آنها در می آید.

سریان وجود در عوالم پایین تر نیز ادامه می یابد و این بار به صورت مظاهر اسمای حسنی که همان صورت علمی مخلوقات است جلوه می کند و پس از آن هم به صورت مخلوقات عالم خارجی که سایه آن صورت های علمی هستند متجلی می شود.

سریان وجود در عوالم پایین تر از احدیت ذاتی همانند نفس انسان می باشد که در تمام قوای انسان جاری و ساری است، بر همین قیاس وجو هم در همه اسماء و صفات و مخلوقات حق تعالی جریان دارد و خود را به نمایش می گذارد و با همه هست ولی از همه فراتر است و در هیچ کدام از اسمای حسنی و مخلوقات، خودش را به طور کامل و آنچنان که در ذات خودش می باشد،نشان نمی دهد چرا که وقتی در آن شکن ها متجلی می شود در واقع از حقیقت خودش تنزل کرده است. در عین حال هیچ کدام از صفات و اسمای حسنای وجود از او خالی نیست بلکه هرچه دارند از او دارند.

امام خمینی(قدس سره)می فرمایند حقیقت سریان وجود در عوالم که از احدیت ذاتی شروع می شود و پس از گذر از تک تک اسمای حسنی و صفات علیای وجود در مخلوقات هم ظهور می کند را هیچ کس جز اولیاء کاملین و عرفای شامخین نمی داند.

سپس امام(ره)به دو مثال برای نزدیک شدن فهم این مطلب به ذهن که چگونه احدیت ذاتی در تمامی اسماء و صفات و مخلوقات حضور دارد و در عین حال هیچ کدام از آنها نیست اشاره می فرمایند:

اولین مثال مربوط به سریان وجود در تمامی ماهیت های امکانی و آسمان ها و زمین است که در عین اینکه وجود در تک تک ماهیات حضور دارد و اصلا ماهیات برای خودشان هیچ ندارند و هر چه از کمالات در آنها هست وجود است ولی در عین حال وجود، صفات نقص و محدودیت های هیچ کدام از ماهیت ها را ندارد و از تمام آنها منزه است. بر همین قیاس احدیت ذاتی هم در اسمای حسنی متجلی می شود ولی در تعین و صفت هیچ کدام از آن اسماء محدود و گرفتار نمی شود پس ضمن تجلی در همه اسمای حسنی از تمام اسمای حسنی نیز فراتر است این اولین مثال برای سریان وجود در عوالم بود.

دومین مثال هم مربوط به قوای نفس ناطقه انسان است که نفس انسان در تمام قوای انسان حضور دارد به نحوی که قوای انسان بدون حضور نفس او دیگر نمی توانند به کاری که قبلا انجام می دادند،ادامه دهند، پس هرچه دارند از نفس ناطقه انسان دارند ولی در عین حال نفس انسان در هیچ کدام از آنها محدود نمی شود و ذات او از تمام قوایش فراتر است. این هم دومین مثال برای سریان وجود در عوالم بود.

در آخر این مصباح امام خمینی(قدس سره)مخاطب خود را به شناخت نفس ناطقه خود سفارش می کنند و آن را کلید همه خزانه ها و پرنورترین چراغ راه معرفی می کنند چرا که اگر به سریان نفس ناطقه خودمان در تمام قوای ادراکی خود پی ببریم می توانیم تا حدودی به سریان وجود در عوالم نیز پی ببریم.

امام خمینی(قدس سره)با این جمله از پیامبر اکرم(ص) مصباح سیزدهم را خاتمه می دهند که :

من عرف نفسه عرف ربه:هر کس خود را شناخت پروردگارش را هم شناخته است.

دو مثالی که ذکر شد حکم یک قاعده را برای سریان وجود در عوالم دارد و در تمامی مراتب وجودی یعنی حتی مرتبه ای که هنوز نفس ناطقه و نیز ماهیات ظهور نکرده اند هم جریان دارند مثلا هنگامی که خلیفه هویت غیبیه بخواهد در اسماء و صفات خودش را نشان دهد باز هم این قاعده تکوینی جریان دارد.

نکته آخری که باید ذکر شود این است که سریان وجود در عوالم از مرتبه احدیت ذاتی آغاز می شود و در مراتب پایین تر وجودی جلوه گر می شود اما هویت غیبیه هرچند فراتر و والاتر از احدیت ذاتی است ولی در هیچ تعینی جریان پیدا نمی کند و هیچ نوع تجلی در مراتب پایین تر از خودش ندارد چون همه شکن ها و ظهورات وجود نسبت به هویت غیبیه معدوم می شوند و اصلا به حساب نمی آیند. پس سرچشمه حیات همان احدیت ذاتی است که صد البته به طفیلی هویت غیبیه ظهور می کند ولی سریان وجود در عوالم از همان احدیت ذاتی به سمت مراتب پایین تری که تحت سلطه احدیت ذاتی است آغاز می گردد.

بخوانید ::   - تبصره
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *