– لازمه

"عبادت از عابدی که تعین او عدمی است به هـر طریـق کـه واقـع شود مخصوص گردد به ذاتی که تعین او عین هـستی بـود: الاتعبدوا الا ایاه، و جمله عابـد حـق باشـند: کـل لـه قـانتون ای کـل لـه عابدون".
شرح:
مخلوقاتی که در عالم خارجی می بینیم سایه ماهیاتی هستند که در علم خداوند بوده اند.وجود حق تعالی با اسم های حسنی و صفات والایش در آن صورت های علمی تجلی کرده است و در نتیجه آنها در عالم خارجی ظهور کرده اند.
نتیجه ای که از مطلب بالا بدست می آید این است که هر چه از کمالات در جان مخلوقات مشاهده می شود در واقع از خداوند و اسمای حسنای او می باشد که در جانِ بندگانش متجلی نموده است.مولانا امام جعفر صادق(ع)ضمن حدیثی در کتاب تحف العقول می فرمایند:"و تعلم ان ما فیه له و به"یعنی پس از شناخت حقیقی خداوند خواهی دانست که هر چه در جان تو می باشد برای اوست و به طفیلی او در نفس تو ظهور کرده است.پس تمام کمالاتی را که در خودمان مشاهده می کنیم از خداست.
اما نقص هایی را که در جان خود می بینیم مربوط به ماهیت ماست که ظرفیت بهره بردن بیشتر از وجود و اسمای حسنای آن را نداشته است.پس نقص های ما به وجود خداوند ربطی ندارد بلکه برای ماهیت ما می باشد که در نگاه دقیق آن ماهیت یک صورت علمی و فرضی در علم خداوند متعال می باشد.
وجود با اسمای حسنای خودش در آن صورت های علمی متجلی گشته و بدین وسیله مخلوقات در عالم خارجی ظهور می کنند.پس مخلوقات جدای از وجود جز فرض های عدمی چیزی نمی باشند و هر کمالی که در آنهاست از اصل وجود گرفته تا قدرت و اراده و سمع و بصر و ادراک و معرفت همه و همه از تجلی خداوند در آنان، جلوه گر شده است.
خب نتیجه ای که می گیریم این است که اصل در مخلوقات عدم است و اصل در خداوند وجود است.
آنچه که به نام خلقت و آفرینش از آن یاد می کنیم در نگاه دقیق یعنی اسمای حسنای آن وجود(=خداوند)در ظرفیت ها و قابلیت های این ماهیات(=مخلوقات) متجلی می گردد.
عبادت کردن و پرستیدن یک چیز به این دلیل است که شخص عابد کمالی را در شخص معبود مشاهده می کند که خود فاقد آنست و برای رسیدن و شوق به آن کمال، معبود خویش را می پرستد و به او عشق می ورزد.
با توضیحات این نوشتار معلوم شد که تمام کمالات مخصوص خداوند است پس هر مخلوقی هر چیزی را که بپرستد در نگاه دقیق عرفانی فقط خداوند را پرستیده است هرچند مصداق پرستش را به اشتباه یکی از مخلوقات خداوند در نظر گرفته باشد.چنین شخص عابدی حتی اگر به ظاهر یک مخلوق را پرستیده باشد به دلیل کمالی که در او مشاهده کرده آن را مورد پرستش قرار داده است و گفتیم که تمامی کمالات مختص خداوند متعال است.پس در باطن امر و حقیقت مطلب امکان ندارد که جز او کسی پرستیده شود و این نکته همان معنی دقیق این عبارت از سوره حمد می باشد که:" ایاک نعبد ".
شیخ شبستری(ره)برای تایید مطلب خود به این عبارت قرآنی که بخشی از آیه سوره اسراء می باشد، اشاره می فرماید:

"و قضی ربک ألاتعبدوا الا ایاه".

و قضای پروردگارت بر این تعلق گرفت که جز او را نپرستید.

اگر فعل"أن لاتعبدوا" را به عنوان فعل نهی در نظر بگیریم معنی آیه این می شود که قضای تشریعی خداوند بر این تعلق گرفته است که جز او را نپرستید.یعنی او شما انسان ها را از پرستش غیر خودش نهی کرده و بر حذر داشته است.
اما اگر فعل"أن لاتعبدوا" را به عنوان فعل مضارع در نظر بگیریم که"ن"آخر آن به دلیل حرف"أن"که در اول فعل آمده حذف شده است در این صورت این آیه یک جمله خبری می شود و ما را از حقیقتی در عالم خارجی آگاه می کند و آن اینکه در قضای تکوینی خداوند این طور گذشته است که شما اصلا نتوانید غیر او را بپرستید چون همه کمالات مختص خود اوست و پرستیدن هر چیزی فقط به عشق کمالاتی که در آن شیء مشاهده می شود رخ می دهد؛در نتیجه حتی اگر به ظاهر مخلوقات هم پرستیده شوند به خاطر کمالات خداوند است که در آنان متجلی گشته است پس در نگاه دقیق جز او پرستیده نمی شود.
برای برداشت دومی که از آیه سوره اسراء داشتیم می توان به این فقره از دعای نورانی جوشن کبیر اشاره کرد:

"یا من لایعبد الا ایاه"

ای کسی که جز او پرستیده نمی شود

پس تمام کسانی که در آسمانها و زمین اند همگی در حال عبادت وجودی صمدی و قیومی می باشند که همه جای عالم را پر کرده است و دم به دم کمالات خود را در کالبد مخلوقاتش ظهور می دهد.به تعبیر مولا علی(ع)در نهج البلاغه:

"المتجلی لخلقه بخلقه"
برای خلقش در خود خلقش تجلی می کند.

پس همه مخلوقات در حال عبادت آن واحد یگانه هستند چون عبادت همیشه به عشق یک کمال انجام می گیرد و تمام کمالاتی را که مخلوقات در خودشان می بینند همه برای خداوند است.آنها حتی همین عبادت کردن و شوق ورزیدن نسبت به کمالات را هم به طفیلی خداوند انجام می دهند چون تمام نیروها و توان ها نیز برای خداست.لذا در سوره حمد پس از عبارت"ایاک نعبد"،عبارت"ایاک نستعین"را می خوانیم یعنی ما مخلوقات در همان پرستیدن و عبادت کردن خداوند هم به کمک و نیروی خود او محتاجیم و از خود هیچ نداریم.
ایاک نعبد و ایاک نستعین

بخوانید ::   - وحدت عددی و احدی
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *