– مصباح سی و یکم

در این مصباح امام خمینی(رضوان الله علیه)به توضیح درباره"عماء"می پردازند که ما در بخش اصطلاحات این اصطلاح عرفانی را مفصلا توضیح دادیم ولی در اینجا هم به طور مجمل نکاتی را ذکر می کنیم.

شخصی از پیامبر اکرم(ص)پرسید:"این کان ربنا قبل ان یخلق الخلق قال:کان فی عماء ما فوقه هواء و ما تحته هواء".

"عماء"در لغت به معنی ابر است.وقتی شخصی از پیامبر اعظم(ص)می پرسد که پرودگارمان قبل از آفرینش مخلوقات کجا بوده است؟پیامبر(ص)پاسخ می دهند که در ابری بوده است که نه بالای آن هوایی بوده و نه پایین آن هوایی بوده است.

اسم"رب"را اگر به معنای پرورش دهنده بگیریم از اسمای فعل خداوند است و اگر آن را به معنی مالک بگیریم از اسمای صفات حق تعالی می شود و اگر آن را به معنای ثابت و نامتغیر بگیریم از اسمای ذات خداوند می باشد.

در پرسشی که از پیامبر اکرم(ص)شده است،به مرتبه ای قبل از آفرینش مخلوقات اشاره شده است پس معنای اولی که برای"رب" کردیم در اینجا مورد نظر نمی باشد چون آن معنا درباره فعل خداوند بود که مربوط به مخلوقات او می شود.

همینطور نمی توان اسم"رب"که در پرسش آن شخص ذکر شده را برای مرتبه واحدیت به کار برد.چون در مرتبه واحدیت هرچند مخلوقات در وجود خارجی نیامده اند اما در وجود علمی ظهور کرده اند.

همچنین نمیتوان آن را درباره "هویت غیبیه" به کار برد چرا که آن مرتبه هیچ اسم و صفتی بلکه هیچ تعینی ندارد و تمام اسم ها و صفت ها در مراتب بعدی وجود ظاهر می شوند،این در حالی است که"رب"یکی از اسمای حق تعالی می باشد پس قطعا مربوط به"هویت غیبیه"نیست چرا که آن مرتبه از تمام اسماء و صفات فراتر است.

بخوانید ::   - مطلع سوم

پس بهترین و صحیح ترین فرض این است که اسم"رب"ی که در حدیث ذکر شده است را برای مرتبه "احدیت ذاتی"خداوند در نظر بگیریم که بین"هویت غیبیه"و "احدیت اسمائی"یا همان"واحدیت"قرار گرفته است.

البته مشخص است که در مرتبه احدیت ذاتی وجود نیز اسماء و صفات هنوز ظهور نکرده اند ولی خود این مرتبه به عنوان اولین تعین هستی لایتناهی و اولین ظهور حق تعالی دارای ثبات و تقیدی می باشد، هر چند تقید و تعین آن مرتبه والا همان نامحدود بودن و عدم تقید وی است ولی این اولین مرتبه از وجود لایتناهی است که ما می توانیم درباره اش سخن بگوییم مثلا بگوییم که او هیچ تعین و اسم و صفتی ندارد و یک وجود صرف و یک دست می باشد.البته همین سخن را شاید درباره هویت غیبیه هم بگوییم ولی آن مرتبه از همین سخن ما هم فراتر است و اصلا فرض ندارد که کسی بتواند درباره آن سخنی بگوید و حتی آن را تنزیه کند چون آن مقام والا حتی از تنزیه ما هم منزه و برتر می باشد، پس اولین مرتبه ای را که تنزیه می کنیم همین مرتبه احدیت ذاتی حق تعالی است.

مرتبه احدیت ذاتی که بعد از هویت غیبیه می آید اولین تعین و نخستین ظهور در وجود حق تعالی می باشد که هیچ ویژگی و اسم و صفتی غیر از همین ظهور و ثبوت و لایتناهی بودن ندارد و هیچ حرفی نمی توانیم درباره اش بگوییم جز اینکه از هر تعین و تقیدی آن را تنزیه کنیم(درباره هویت غیبیه همین مقدار را هم نمی توانستیم بگوییم).

بخوانید ::   - فص ادریسی

یکی از معانی"رب"در این نوشتار به معنای ثابت و پایدار بودن بیان شد که گفتیم مربوط به ذات خداوند است به بیان دیگر اسم"ذات"می باشد.حال بیان می کنیم که"رب"ی که در حدیث ذکر شده است را به همین معنا می گیریم و آن را مربوط به مرتبه"احدیت ذاتی"خداوند متعال می دانیم؛چون در این مرتبه فقط یک اسم ظهور کرده است و آن اسم"رب"به معنای ثابت و پایدار است و دو معنی دیگر که برای"رب"ذکر شد مربوط به مرتبه خلقت علمی یا خلقت خارجی مخلوقات است.

اما اگر بخواهیم درباره مرتبه احدیت ذاتی خداوند حرفی بزنیم و بر آن اسمی بگذاریم آن اسم همین بی اسم بودن آن می باشد چون هیچ اسمی هنوز ظاهر نشده است پس فقط خود این مرتبه ظهوری همراه با ثبوت دارد که در قلمرو آن هیچ اسم دیگری به جز خود او ظاهر نیست."عماء"را نیز بر همین مرتبه حمل می کنیم چرا که در هویت غیبیه که قبل از احدیت ذاتی است حتی همین اسم "رب"هم ظهور و تعین ندارد و در مرتبه واحدیت و نیز مرتبه خلقت خارجی،مخلوقات یا متصف به وجود علمی اند و یا وجود خارجی که طبق حدیث، "عماء" هیچ کدام از آنها نمی باشد چون برای مرتبه ای قبل از اینها می باشد.همچنین مشخص شد که درباره هویت غیبیه هم نمیتوان از "عماء" استفاده کرد چون طبق حدیث ذکر شده سوال درباره "رب"پرسیده شده بود و آن مقام والا حتی از همین اسم رب به معنای ثابت و پایدار هم منزه و برتر است.

بخوانید ::   - نص دهم

پس در یک کلام "عماء"نام مرتبه احدیت ذاتی می باشد که اولین تعین و اسم و ظهور در حیطه وجود لایتناهی است و تمامی اسمای دیگر در مراتب بعدی و از فروعات "عماء"یا احدیت ذاتی هستند.

پس بنابر نگاه امام راحل(ره)در کتاب شریف مصباح الهدایه،هم "احدیت ذاتی" و هم "عماء" و هم "خلیفه هویت غیبیه" هر سه به یک مرتبه از وجود متعلق می باشند و نامهای مختلفی برای یک حقیقت خارجی می باشند.
اما"عماء"در لغت به معنای ابر می باشد.این مرتبه همچون یک ابر نور شدید"هویت غیبیه"را کاسته و به همین سبب مراتب بعدی وجود می توانند ظهور کنند چرا که در غیر این صورت نور شدید"هویت غیبیه"تمامی مراتب بعدی را می سوزاند.

برای توضیحات بیشتر پیرامون "عماء"به بخش اصطلاحات از همین سایت رجوع شود.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *