– مصباح شانزدهم

جامعیت اسمای حسنی بر یکدیگر

جامعیت اسمای حسنی بر یکدیگردر این مصباح امام خمینی(قدس سره) به جامعیت اسمای حسنی بر یکدیگر اشاره می کنند و اینکه تمام اسم های خداوند در بقیه اسم های او حضور دارند.

در مصباح های گذشته دانستیم که هویت غیبیه از دسترس مخلوقات خارج است و شهود عارفان به آن تعلق نمی گیرد.همچنین فرمودند که آن مرتبه غیبیه از وجود اصلا با کثرات و اسماء نسبتی ندارد.پس اگر قرار باشد فیض از آن مرتبه به مخلوقات برسد و آفرینشی در وجود رخ بدهد حتما باید واسطه ای بین آن مرتبه و عالم اسماء و کثرات قرار گیرد تا به عنوان خلیفه فیض را از هویت غیبیه گرفته و به اسمای حسنی برساند.

ضمن اینکه دیدیم که امام راحل(ره)اشاره کردند که ابتدا اسم های جامع تر از آن خلیفه و واسطه هویت غیبیه تجلی را دریافت می کنند و آنگاه نوبت به سایر اسماء می رسد و اولین و جامع ترین اسمی که از فیض وجود سیراب می شد اسم اعظم”الله”بود.

امام خمینی(رضوان الله علیه)در این مصباح به نکته ای اشاره می فرمایند که محیی الدین بن عربی(قدس سره)در کتابهای خود پیرامون آن بسیار سخن گفته است و آن نکته این است که نباید گمان شود که فقط اسم “الله”جامع تمامی اسمای حسناست و بقیه اسماء جزئی تر که زیرمجموعه “الله” هستند، در ذات خود ناقص می باشند بلکه با نگاه دقیق تمامی اسمای حسنای وجود در ذات خود همه اسمای دیگر را هم دارا هستند.

برای شرح مطلب به حدیثی از امام رضا(ع)در اصول کافی اشاره می کنیم:

عن محمد بن سنان قال: سألته عن الاسم ما هو قال صفه لموصوف‏

محمد بن سنان از امام رضا(ع)می پرسد:اسم چیست؟امام رضا(ع)پاسخ می دهند:صفتی است برای موصوف.

یعنی اگر ذات خداوند را با یکی از صفت های او در نظر بگیریم نتیجه آن ظهور یک اسم می شود.مثلا وجود لایتناهی با تجلی در صفت عزت خویش اسم”عزیز”را ظهور می دهد و با تجلی در صفت قدرت اسم”قدیر”را ظاهر می سازد.

بر اساس این قاعده در تمام اسمای حسنای وجود،خود وجود حاضر است هرچند فقط با یک صفت خود ظهور کند و خود را در همان صفت خاص به ما نشان دهد. پس به دلیل همین حضور وجود لایتناهی در همه اسمای حسنی تمام اسم های وجود در همه اسم های غیر از خودشان هم حضور دارند هرچند ظهوری نداشته باشند چون همان وجودی که سایر اسم ها را هم ظاهر می سازد در همه اسماء حضور دارد و این نکته جامعیت اسمای حسنی بر یکدیگر را نشان می دهد.

مثلا اسم هایی که مربوط به غضب خداوند می باشند و از آنها در اصطلاح با عنوان اسمای جلالیه یاد می شود،علاوه بر اسم های مربوط به خودشان دارای اسم هایی هم هستند که مربوط به رحمت خداوند می باشند و از آنها با عنوان اسمای جمالیه یاد می شود و بر عکس.

منتها نکته ای که هست در اسم های جلالیه،اسم های مربوط به رحمت ظهور ندارند و در اسم های جمالیه هم اسم های مربوط به غضب ظهور ندارند ولی دانستیم که تمام اسم ها در اسم های دیگر حضور دارند هرچند ظاهر نشوند.

اما سؤالی که پیش می آید این است که اگر معتقد به حضور همه اسم ها در اسم های دیگر وجود و جامعیت اسمای حسنی بر یکدیگر شویم دیگر چرا فقط به اسم”الله”لقب جامعیت برای سایر اسمای حسنی را می دهیم؟

جواب بدین صورت است که اسم”الله”دارای یک ویژگی خاص است و آن اینکه تمامی اسم های دیگر به نحو اعتدال در آن ظهور دارند و هیچ کدام بر دیگری غلبه نمی کنند. در واقع درست است که اسم”الله”هم همانند سایر اسماء، جامع همه اسم های دیگر است و از این لحاظ فرقی با آنها نمی کند اما در اسم”الله”ویژگی اعتدال در ظهور هم لحاظ شده است که دیگر اسماء دارای این اعتدال نمی باشند و حتما یکی از صفات وجود را برجسته تر از بقیه ظهور می دهند.

امام خمینی(قدس سره)در پایان این مصباح متذکر می شوند که نکته ای که در این مصباح مبنی بر جامعیت همه اسماء و حضور هر اسم در اسم دیگر، ذکر شد در حکم گشایش دری به عوالم معرفت است و استفاده گسترده ای از آن می توان کرد.

ما به ذکر یکی از نتیجه ها و فروعاتی که از قاعده جامعیت اسمای حسنی به یکدیگر حاصل می شود، بسنده می کنیم و آن اینکه از آنجایی که مخلوقات مظاهر و سایه های همان اسمای حسنی می باشند و از آن ها هیچ جدایی ندارند و فانی در آنها هستند پس با توجه به مطلب گفته شده درباره اسمای حسنی، تمامی مخلوقات عالم نیز در مخلوقات دیگر حضور دارند هرچند ظهور نداشته باشند.

روی همین حساب یکی از ویژگی های اولیاءالله این است که قادرند هرکدام از اشیاء عالم را در بقیه اشیاء شهود کنند و ببینند.آنها بر اساس همین قاعده قادر هستند که یک ظهور را در شیئی پنهان کنند و ظهور دیگری را جایگزین آن نمایند.

نکته آخر هم اینکه انسان کامل یگانه مخلوقی است که به دلیل اینکه خلیفه اسم”الله”در عالم می باشد،توان انجام کاری را که ذکر شد برای همه چیزهایی که در پیش چشم خود می بیند،دارد.

به بیان دیگر همانگونه که اسم”الله”همه اسم های جزئی را ظهور می دهد انسان کامل هم در هر عصری قطب عالم امکان است و واسطه فیض در ظهور همه اشیاء در جهان می باشد.

به خاطر همین هم وی قادر است که یک ظهور را در شیئی خاص پنهان کند و ظهور دیگری را جایگزین آن کند.

همانطور که امام خمینی(رضوان الله علیه)فرمودند این مصباح باب وسیعی در معرفت به روی انسان باز می کند و نکته ذکر شده در آن در فهم بسیاری از آیات و روایات سهم بسزایی خواهد داشت.

بخوانید ::   - فرع
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *