– مصباح پانزدهم

فیض اقدس و فیض مقدس

فیض اقدس و فیض مقدس

قبل از ورود به بحث دو اصطلاح فیض اقدس و فیض مقدس را توضیح می دهیم.

فیض اقدس به وجودی می گویند که به طفیلی تجلی آن ابتدا اسمای حسنی خداوند و به دنبال آنها ماهیات یا همان اعیان ثابته در علم خداوند ظهور می کنند.

اما فیض مقدس به آن تجلی از وجود اطلاق می شود که ماهیاتی را که در مرتبه قبل ظهور کرده اند اینبار در عالم خارجی نیز برای ما نمایان می کند.

به بیان دیگر فیض اقدس اولا اسمای حسنی را ظهور می دهد و به وسیله آن اسماء،ماهیت ها را در علم خداوند ظاهر می سازد. سپس فیض مقدس آن ماهیت ها را در عالم خارجی نیز متجلی می کند.

با توجه به توضیح فوق سراغ مطلبی می رویم که امام راحل(ره)در این مصباح به آن اشاره می کنند.ایشان می فرمایند: هر اسمی که به فیض اقدس نزدیکتر باشد یا بهره بیشتری از آن برده باشد در وحدت خود تمام تر است و جهت غیبی آن اسم بیشتر می باشد.

طبیعی است که چون آن اسم بهره بیشتری از وجود برده است نسبت به اسمایی که پس از آن ظهور می کنند جامع تر است بلکه آنها در برمی گیرد و واسطه رسیدن فیض وجودی به آنهاست.

عکس این مطلب هم صادق است، یعنی هر اسمی که از فیض اقدس دورتر باشد بهره کمتری از وجود می برد و جهت ظهور در آن بیشتر است اما جهت غیبی آن کمتر است و به کثرت ها نزدیک تر است و از وحدت دورتر می باشد.

سپس امام خمینی(قدس سره)ادامه می دهند که بنابر همین قاعده اسم اعظم که به فیض اقدس نزدیکتر است جامع تمامی اسمای حسناست و از کثرتها منزه است. آن اسم اعظم همان اسم شریف ” الله ” می باشد که تمامی اسمای حسنای دیگر به واسطه آن ظهور می کنند و تحت سلطه آن هستند. اسم ” الله “ضمن اینکه تمامی اسمای دیگر را تحت اشراف خود دارد و در حیطه سلطنت خود ظهور می دهد و همه آنها را در بردارد ولی خودش از تمام آن کثرات که ظهورات او می باشند منزه است چون جهت وحدت و نزدیکی به فیض اقدس در او از تمام اسمای دیگر بیشتر است بلکه از یک دید حقیقت اسم ” الله ” با حقیقت فیض اقدس اتحاد دارد و یکی می باشد و فرق گذاری بین آن دو فقط به اعتبار ما صورت می گیرد.

در واقع فیض اقدس اگر بخواهد خودش را به طور کلی نشان دهد حتما باید در اسم ” الله ” این کار انجام شود پس بین آنها دوگانگی نمی باشد. البته همین فیض اقدس اگر بخواهد خودش را به طور جزئی نشان دهد در صورت یکی از اسمای جزئیه ای که تحت اشراف اسم اعظم ” الله ” می باشد، نشان می دهد.

اینکه فیض اقدس فقط خودش را در اسم شریف ” الله ” نشان می دهد مثل این است که فیض مقدس هم اگر بخواهد خودش را به طور کامل نشان دهد در ” عقل اول ” ظهور می دهد و همانطور که اسم ” الله ” تمامی اسمای حسنای دیگر را در بردارد، “عقل اول” نیز تمامی مخلوقات دیگر را در برمی گیرد. همین فیض مقدس اگر بخواهد خودش را به صورت جزئی نشان دهد در مخلوقاتی که تحت اشراف عقل اول هستند ظهور می کند.

از نگاه دقیق عرفانی “عقل اول” خلیفه و جانشین اسم ” الله “در عالم آفرینش محسوب می شود.طبق نصوص روایی شیعه، ” عقل اول “همان حقیقت پیامبر اکرم(ص) است که آسمانها و زمین به طفیلی ایشان(ص)خلق شده اند و هیچ ذره ای در آفرینش و عوالم امکانی از گستره آن حقیقت نورانی خارج نیست چرا که همه دم به دم به طفیلی او ظهور دارند و او واسطه فیض برای سایر مخلوقان است همانطور که اسم ” الله ” واسطه فیض برای سایر اسمای حسنی بود.

در حدیث قدسی می خوانیم:

لولاک ما خلقت الافلاک

یعنی اگر تو نبودی افلاک را نمی آفریدم.

این مطلب به همین واسطه فیض بودن حقیقت نورانی “عقل اول”برای مخلوقات جزئی اشاره دارد.
پیامبر اکرم(ص)در حدیث زیر به “عقل اول”اشاره می فرمایند:

اول ما خلق الله العقل

و در حدیث دیگر می فرمایند:

اول ما خلق الله نوری

نور و عقل در این دو حدیث هر دو یک چیز هستند و به حقیقت نورانی پیامبر(ص)اشاره دارند که تمامی مخلوقات عالم امکان به طفیلی آن حقیقت نورانی در عالم ظهور نموده اند و تحت اشراف آن و درون قلمرو آن می باشند، درست همانگونه که تمامی اسمای حسنای وجود تحت سلطه اسم “الله”می باشند و به طفیلی آن ظهور کرده اند.

پیامبر اکرم(ص)به عنوان والاترین انسان کامل جانشین اسم “الله” می باشند که والاترین اسم ها می باشد.

همینطور بقیه مخلوقاتی که دارای بهره کمتری از وجود هستند تحت اشراف حقیقت پیامبر(ص)هستند و مظهر یکی از اسم های جزئی می باشند که آن اسم های جزئی نیز تحت اشراف اسم “الله” می باشند.

پس روشن شد که همانطور که اسم”الله”سایر اسمای دیگر را در بردارد،حقیقت “عقل اول”هم تمامی مخلوقات دیگر را در برمی گیرد.
آیه زیر از سوره طه به جامعیت اسم “الله” بر سایر اسمای حسنی اشاره می کند:اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ

بخوانید ::   - مصباح سی ام
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *