– مطلع دهم

واسطه فیض

واسطه فیض

در این مطلع با ذکر روایتی از امام باقر(ع) که در اصول کافی آمده است، واسطه فیض بودن عقل اول را توضیح می دهیم که چگونه کائنات را از طرف خداوند سیراب می کند.

امام باقر(ع)در اصول کافی می فرمایند:

لمّا خلق اللّه تعالى العقل،استنطقه.ثمّ‌ قال له:أقبل.فأقبل.ثمّ‌ قال له:أدبر.فأدبر.ثمّ‌ قال:و عزّتی و جلالی،ما خلقت خلقا هو أحبّ‌ إلیّ‌ منک،و لا أکملتک إلاّ فیمن أحبّ‌.أما،إنّی إیّاک آمر و إیّاک أنهى؛و إیّاک أثیب؛و إیّاک أعاقب

یعنی وقتی خداوند عقل را آفرید به او نطق بخشید سپس گفت برگرد او برگشت و گفت بازگرد او بازگشت خداوند گفت به عزت و جلالم خلقی نیافریدم که نزد من محبوب تر از تو باشد و تو را کامل نمی کنم مگر در کسی که او را دوست داشته باشم تو را امر می کنم تو را نهی می کنم و تو را پاداش می دهم و تو را عقاب می دهم.

امام خمینی(قدس سره)می فرماید اینکه در حدیث آمده است که خداوند به عقل نطق بخشید و او را گویا کرد به این اشاره دارد که اسماء حسنی را به او تعلیم داد منتها نه به این معنی که اسماء حسنی از او جدا باشند و او آنها را یاد بگیرد بلکه بدین صورت که حقیقت اسماء را در جان او نهادینه کرد یعنی اصول و پایه های خلقت را در نهاد او به امانت گذاشت تا در مراتب بعدی آفرینش به طور مفصل ظهور کند.پس عقل اول کل عوالم خلقت را به نحو اجمالی در بر دارد آنگاه آنها را به نحو تفصیلی هم ظهور می دهد. در واقع اسم ” الله “در عقل اول متجلی می شود و چون ” الله ” تمام اسمای حسنی را در بردارد پس تمامی اسماء به عقل اول تعلیم داده می شود و او به وسیله آن اسماء، مخلوقات عالم آفرینش را به صورت کلمه های تکوینی تلفظ کنید و این عملکرد دقیقا همان واسطه فیض بودن عقل است.

در زیارت جامعه کبیره می خوانیم:

بکم بدا الله و بکم یختم

یعنی خداوند کارها و مخلوقات را از طریق شما آغاز می کند و از طریق شما خاتمه می دهد که این جملات به خوبی واسطه فیض بودن بودن اهل ییت(ع) به عنوان عقل اول جهان آفرینش را بیان می کند.
اما اینکه در حدیث به عقل اول گفته می شود برگرد یعنی از مرتبه وحدت به سمت کثرات تجلی کن و عوالم مادون آفرینش را تحت اشراف خود ظهور بده پس عقل اول به عنوان واسطه فیض ، تجلی وجود را از وحدت خداوند به کثرت مخلوقاتی که در حیطه خودش دارد می رساند و اینکه به او گفت باز گرد یعنی هر کدام از کثراتی را که در حیطه خود ظهور داده ای در رتبه خودشان برای عقاب کردن یا ثواب دادن به سمت وحدت بازگردان.

اینکه فرمود تو را کامل نمی کنم مگر در کسی که او را دوست بدارم اشاره به این دارد که هر کس را که خداوند در علم خودش نسبت به او حب بیشتری داشته در عالم خارجی نیز تجلی بیشتری از عقل اول در جان او متجلی می کند.

اینکه فرمود تو را پاداش می دهم و تو را عقاب می دهم اشاره به این دارد که همه مخلوقاتی که عذاب می بینند و یا پاداش دریافت می کنند در قلمرو عقل اول فانی می باشند پس عذاب و عقاب را به خود او نسبت داده است.

بخوانید ::   - فص داودی
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *