– مطلع پنجم

و ما امرنا الا واحده

و ما امرنا الا واحده

در این بخش به شرح مختصر عبارت قرآنی ” و ما امرنا الا واحده ” می پردازیم و بیان می کنیم که عبارت ” ظاهر اول ” دقیق تر از ” صادر اول ” است.

قاعده ” الواحد ” با عبارت ” الواحد لا یصدر عنه الا الواحد ” بیان می کند که از وجود واحد و بسیط فقط یک فیض واحد و بسیط صادر می شود.

اما امام خمینی(ره)در این مطلع به کلام شیخ قونوی(قدس سره) ایراد می گیرند که چرا در آن از واژه صدور استفاده شده است در حالی که صدور به دو عامل صادر کننده و صادر شونده نیاز دارد در حالی که در نگاه دقیق عرفانی یک وجود بیشتر نیست پس چه چیزی را صادر می کند؟

در نتیجه مشیت مطلقه یا همان فیض واحد از خداوند صادر نشده است بلکه ظهور کرده است و مندک در او می باشد و از او گسیخته و جدا نیست چرا که اگر جدا بود دیگر مشیت خدا نبود.

امام صادق(ع)در توحید صدوق می فرمایند:

انما هو واحد متوحد
او یگانه و یکتا و بسیط است.

و به تعبیر قرآن :

هو الاول و الآخر و الظاهر و الباطن

پس اگر یک وجود بیشتر نیست نمی توان فرض کرد که وجود دیگری را صادر کند پس تمام ماهیات و مخلوقات به ظهورات جزئی فیض واحد حق تعالی بر می گردد و خود فیض واحد هم ظهور جامع تری از حق تعالی است که همه آن مخلوقات جزئی را در برگرفته است.

در سوره قمر می خوانیم:

و ما امرنا الا واحده کلمح بالبصر

آیه اشاره می کند که امر خداوند فقط یک چیز است درست مثل چشم بر هم زدنی.

پس طبق قاعده ” و ما امرنا الا واحده ” اصلا نمی توان چیز دیگری در کنار آن امر واحد فرض کرد چون آن امر واحد خودش همه چیز را در برگرفته است.

البته سایه حقیقت ” و ما امرنا الا واحده کلمح بالبصر ” در حیطه خود آن فیض واحد هم رخ می دهد؛ یعنی کارهای خداوند در نظام خلقت که در حیطه همان فیض واحد است به صورت یک مرتبه انجام می شود هر چند در عالم دنیا که کثرات به وفور مشاهده می شوند پیش چشم ما تدریجی جلوه می کند ولی در عوالم بالاتر دفعتا صورت می گیرد. در همین عالم دنیا هم اگر حوادث و وقایع را به صورت جزئیات واکاوی کنیم همه آنها دفعتا صورت گرفته است ولی اگر سر جمع به آنها نظر کنیم به صورت تدریجی رخ داده است. با توجه به اینکه در عوالم بالاتر چیزی به نام ” زمان ” به این مفهومی که در دنیا سراغ داریم، نمی باشد تمام کارها دفعتا صورت می گیرد(البته تا در این دنیا می باشیم تصور این حقیقت برای ما سخت و حتی غیر ممکن است).

پس اجمال مطلب اینکه وقایع جزئی همین عالم دنیا اگر سرجمع در نظر گرفته نشود بلکه یک حادثه خاص و زمان معین را لحاظ کنیم همگی دفعتا رخ می دهد چون سایه حقیقت ” و ما امرنا الا واحده ” است که بر همه این وقایع جزئی اشراف دارد.

 

بخوانید ::   وحدت وجود از زبان امام صادق (ع)

در حیطه فیض واحد حق تعالی هر عالم پایینی در عالم بالایی مندک است و بالاترین عالم نیز در خودِ خداوند مندک و فانی است.

پس وقتی به مخلوقات نظر می کنیم در واقع خودِ وجود را شهود می کنیم منتها این شهود ما در آینه ظهورات او یعنی ماهیات رخ می دهد که همه اعتباری اند.پس خود وجود اصل است و ما بقی به طفیلی او ظهور می کنند.به تعبیر امام حسین(ع)در دعای عرفه:

الغیرک من الظهور ما لیس لک؟
آیا برای غیر تو ظهوری است که تو آن را نداری؟

در نتیجه تمام این کثرات و تحلیل هایی که درباره آنها انجام می دهیم مربوط به خود ما مخلوقات است و وجود یک حقیقت بسیط و صرف است و فیض واحد او هم چون سایه اوست به طفیلی او یک حقیقت بسیط و صرف است.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *