نور ششم

علم تفصیلی

علم تفصیلی

“مشیت مطلقه”با تجلی در ماهیاتی که در علم حق تعالی بوده اند آنها را در عالم خارجی منعکس می کند و در همراهی با آنها علم تفصیلی خداوند را شکل می دهد.

خداوند نسبت به مخلوقات یک علم ذاتی دارد که در مرتبه واحدیت رخ می دهد و از ابتدا تا انتهای سرنوشت تمامی مخلوقات با تمام جزئیاتش بر اساس آن علم ذاتی برای خداوند مشخص و معلوم می باشد.

اما خداوند علم دیگری هم دارد که آن را علم فعلی می گویند که این علم بدین صورت است که با جاری شدن نفس رحمانی و مشیت مطلقه در کالبد مخلوقات عالم خارجی، علم فعلی خداوند هم از همین مرتبه به دست می آید.

هر مخلوقی که وجود خارجی آن را در بر گرفته باشد در حکم علم فعلی خداست که تحت اشراف مرتبه “مشیت مطلقه”رخ می دهد و این علم همراه خودِ وجود خارجی بر تمام مخلوقات خرد و کلان عالم آفرینش کشیده شده است.به آیه زیر از سوره سبا توجه بفرمایید:

و قال الذین کفروا لاتاتینا الساعه قل بلی و ربی لتاتینکم عالم الغیب لایعزب عنه مثقال ذره فی السماوات و لا فی الارض و لا اصغر من ذلک و لا اکبر الا فی کتاب مبین

 

و کسانی که کافر شدند گفتند قیامت سراغ ما نخواهد آمد.بگو البته که به پروردگارم که دانای پنهانی هاست سوگند می خورم که به سراغتان خواهد آمد.(هیچ چیزی حتی)هم وزن ذره ای و حتی کوچکتر یا بزرگتر از آن نه در آسمانها و نه در زمین از او پنهان نیست مگر اینکه در کتابی روشن ثبت و ضبط است.

 

“کتاب مبین”در انتهای آیه فوق همان علم تفصیلی یا علم فعلی خداوند است که خرد و کلان مخلوقات عالم خارجی را فرا گرفته است.

 

بخوانید ::   نور نوزدهم

همانطور که در مرتبه”مشیت مطلقه”همراه وجود خداوند علم او هم جریان می یابد قدرت و اراده و سایر صفات وجودی هم جریان می یابد.پس هیچ چیز در عالم خلقت رخ نمی دهد مگر به اذن و اراده و علم و قدرت او.به حدیث زیر از امام صادق(ع)که در اصول کافی آمده است،توجه بفرمایید:

لا یکون شی‏ء فی الأرض و لا فی السماء إلا بهذه الخصال السبع بمشیئه و إراده و قدر و قضاء و إذن و کتاب و أجل فمن زعم أنه یقدر على نقض واحده فقد کفر

یعنی هیچ چیز نه در زمین و نه در آسمان رخ نمی دهد مگر به این هفت صفت:به مشیت و اراده و قدر و قضا و اذن و کتاب و اجل.پس هر کس که گمان کند قادر بر نقض یکی از اینهاست قطعا کافر است.

“مشیت مطلقه”همه مخلوقات را در بر گرفته است بدون اینکه صفات نقص آنان را ذاتا دارا شود؛چرا که او در ذات خود از همه محدودیت ها منزه است هر چند که وقتی بخواهد با مخلوقات جزئی ارتباط بر قرار کند در صورت های محدود آنها جلوه گر می شود.

بر همین قیاس علم تفصیلی خداوند هم تمام کائنات را فراگرفته است بدون اینکه در علم ذاتی خداوند نقصی پیش بیاید، چرا که هر چند علم تفصیلی همراه مخلوقات جریان پیدا می کند و حالت منتظره دارد ولی علم ذاتی از مرتبه قبلی وجود، پیش از وقوع هر رخداد به آن علم دارد. درباره علم تفصیلی به آیه زیر از سوره محمد(ص) اشاره می کنیم:

و لنبلونکم حتی نعلم المجاهدین منکم و الصابرین و نبلو اخبارکم

 

آیه با عبارت “حتی نعلم” بیان می کند که ” ما شما را می آزماییم تا برایمان معلوم شود و بدانیم”. مسلما این آیه علم ذاتی خدا را بیان نمی کند چرا که علم ذاتی از مخلوقات گرفته نمی شود بلکه آیه در صدد بیان علم تفصیلی است که از مخلوقات بدست می آید. البته علم تفصیلی یا همان علم فعلی در نهایت مطابق علم ذاتی شکل می گیرد.

پس او تمام اشیاء است بدون اینکه هیچ کدام از آنها باشد:

بسیط الحقیقه کل الاشیاء و لیست بشیء منها

امام خمینی(قدس سره)در پایان این بخش نتیجه می گیرند که عالم آفرینش مجلس حضور خداست و مخلوقات هم حاضرین این مجلس هستند. به عبارت دیگر ماهیات سر سفره وجود نشسته اند.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *