و ما امرنا الا واحده

و ما امرنا الا واحده

و ما امرنا الا واحده

و ما امرنا الا واحده، بیان می کند که امر خداوند فقط یکی می باشد؛ ضمن توضیح پیرامون این مطلب بیان می کنیم که در قاعده الواحد عبارت ” ظاهر اول ” دقیق تر از ” صادر اول ” است.

قاعده الواحد با عبارت ” الواحد لا یصدر عنه الا الواحد ” بیان می کند که از وجود واحد و بسیط فقط یک فیض واحد و بسیط صادر می شود. اما امام خمینی(ره)در این مطلع به کلام شیخ قونوی(قدس سره) ایراد می گیرند که چرا در آن از واژه صدور استفاده شده است در حالی که صدور به دو عامل صادر کننده و صادر شونده نیاز دارد در حالی که در نگاه دقیق عرفانی یک وجود بیشتر نیست پس چه چیزی را صادر می کند؟ پس مشیت مطلقه یا همان فیض واحد از خداوند صادر نشده است بلکه معنای ” و ما امرنا الا واحده ” اینست که از وجود لایتناهی فقط یک فیض واحد ظهور می کند پس هنوز مندک در او می باشد و از او گسیخته و جدا نیست چرا که اگر جدا بود دیگر مشیت خدا نبود.

امام صادق(ع)در توحید صدوق می فرمایند:

انما هو واحد متوحد
او یگانه و یکتا و بسیط است.

و به تعبیر قرآن :

هو الاول و الآخر و الظاهر و الباطن

پس اگر یک وجود بیشتر نیست نمی توان فرض کرد که وجود دیگری را صادر کند پس تمام ماهیات و مخلوقات همان ظهورات جزئی هستند که در فیض واحد حق تعالی فانی می شوند و خود فیض واحد هم ظهور جامع تری از حق تعالی است که در وجود لایتناهی خداوند فانی می گردد.در سوره قمر می خوانیم:

و ما امرنا الا واحده کلمح بالبصر

آیه اشاره می کند که امر خداوند فقط یک چیز است درست مثل چشم بر هم زدنی. طبق قاعده ” و ما امرنا الا واحده ” اصلا نمی توان چیز دیگری در کنار آن امر واحد فرض کرد چون آن امر واحد خودش همه چیز را در برگرفته است.

البته سایه حقیقت ” و ما امرنا الا واحده کلمح بالبصر ” در حیطه خود آن فیض واحد هم رخ می دهد؛ یعنی کارهای خداوند در نظام خلقت هم که در حیطه همان فیض واحد است به صورت یک مرتبه انجام می شود هر چند در عالم دنیا که کثرات به وفور مشاهده می شوند پیش چشم ما تدریجی جلوه می کند ولی در عوالم بالاتر دفعتا صورت می گیرد. در همین عالم دنیا هم اگر حوادث و وقایع را به صورت جزئیات واکاوی کنیم همه آنها دفعتا صورت گرفته است ولی اگر سر جمع به آنها نظر کنیم به صورت تدریجی رخ داده است. با توجه به اینکه در عوالم بالاتر چیزی به نام ” زمان ” به این مفهومی که در دنیا سراغ داریم، نمی باشد تمام کارها دفعتا صورت می گیرد(البته تا در این دنیا می باشیم تصور این حقیقت برای ما سخت و حتی غیر ممکن است). پس اجمال مطلب اینکه وقایع جزئی همین عالم دنیا اگر سرجمع در نظر گرفته نشود بلکه یک حادثه خاص در یک ثانیه مشخص را لحاظ کنیم همگی دفعتا رخ می دهد چون سایه حقیقت ” و ما امرنا الا واحده ” است که بر همه این وقایع جزئی اشراف دارد. در حیطه فیض واحد حق تعالی هر عالم پایینی در عالم بالایی مندک است و بالاترین عالم نیز در خودِ خداوند مندک و فانی است و تمام مراتب وجودی هم در فیض واحد خداوند مندک می باشند پس قاعده ” و ما امرنا الا واحده ” از فیض واحد خداوند در مراتب وجودی و شکن های درون آن مراتب نیز منعکس می گردد.

اما از انجاییکه فیض واحد حق تعالی مندک در آن وجود مقدس می باشد پس قاعده الواحد نیز در هر مرتبه ای از آن فیض واحد که منعکس شود مندک در خداوند می باشد. چون تمام حوادث و رخدادها و پدیده های خلقت با نگاه جزئی نگر و دقیق بر پایه قاعده ” و ما امرنا الا واحده ” که همان فیض واحد خداوند است ظهور می کنند و آن فیض واحد هم صادر نشده است بلکه ظاهر شده و هنوز مندک در وجود حق تعالی می باشد پس نتیجه می گیریم که همه کائنات و مخلوقات حاضر در آن فیض واحد نیز مندک در وجود لایتناهی هستند در نتیجه وقتی به عالم آفرینش نظر می کنیم در واقع خودِ وجود را شهود می کنیم منتها این شهود ما در آینه ظهورات او یعنی ماهیات رخ می دهد که همه آن ماهیات دم به دم بر اساس تجلی قاعده الواحد پیش چشم ما پدیدار می شوند. پس خودِ وجود اصل است و فیض واحد به طفیلی او ظهور می کند و مخلوقات عالم نیز به طفیلی آن فیض واحد متجلی می شوند. پس تمام آنها نهایتا در خودِ وجود فانی می گردند در نتیجه خودِ وجود ظاهر تر از همه آنهاست؛ به تعبیر امام حسین(ع)در دعای عرفه:

الغیرک من الظهور ما لیس لک؟
آیا برای غیر تو ظهوری است که تو آن را نداری؟

در نتیجه تمام این کثرات و تحلیل هایی که درباره آنها انجام می دهیم مربوط به خود ما مخلوقات است و وجود یک حقیقت بسیط و صرف است و فیض واحد او هم چون سایه اوست به طفیلی او یک حقیقت بسیط و صرف است که زمان بردار و قسمت پذیر و جزء جزء نمی شود هرچند وقتی فیض واحد خداوند بر مبنای ” و ما امرنا الا واحده ” بخواهد رشحات وجودی خودش را در عالم دنیا ظهور دهد به دلیل تنگنای وجودی این مرتبه از هستی ظهورات آن به نحو تدریجی و زمان مند برای ما منعکس می شود هرچند اگر باتحلیل دقیق و عمیق به وقایع تدریجی بنگریم تمام آنها تکرار همان قاعده الواحد است که به طور مستمر در عالم دنیا ظهور می کند.

بخوانید ::   - توحید حق
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *