– کثرت در وحدت

کثرت در وحدت

کثرت در وحدت

در این مصباح قاعده کثرت در وحدت توضیح داده می شود که این کثرت در وحدت هم در علم خداوند و هم در عالم خارجی(البته با تفاوت خاصی) جریان دارند.

امام خوبی ها روح الله خمینی(قدس سره الشریف)به طور جدی هشدار می دهند که مبادا پیرامون کثرت در وحدت این طور بپنداریم که در مرتبه فیض اقدس یا همان واحدیت کثرتی حقیقی در وجودِ واحدِ خداوند پیش آمده است؛چرا که تمامی کثراتی که پیش رویمان در وجود خارجی می بینیم همگی در مراتب بعدی وجود رخ داده است و علم خداوند همانند وجود او از کثرت ها و تعددها و چندگانگی منزه و مبرا می باشد.

پس کثرتی که درباره علم خداوند از آن بحث می شود کثرتی علمی است نه حقیقی.

برای نزدیک تر شدن نحوه کثرت در وحدت به ذهنمان مثالی را ذکر می کنیم تا کثرت در وحدت مرتبه علم خداوند را بهتر بشناسیم:

ما وقتی در اندیشه و ذهن خودمان اشیاء گوناگونی را فرض می کنیم این تعدد ها و کثراتی که در تصور ما می باشد باعث چندگانگی و تعدد در ذات ما نمی شود حتی وقتی که در مرتبه بعدی آنها را در عالم خارجی هم ظهور می دهیم باز ذات ما بر همان حالت وحدتی که از قبل داشت باقی می ماند چرا که کثرات حاضر در عالم خارجی حتی اگر فعل خود ما باشند در مرتبه پس از ذات ما قرار دارند پس در وحدت ذات ما هیچ خللی وارد نمی کنند.

بر همین قیاس کثرت در وحدت در مرتبه علم خداوند یعنی هنگامی که مخلوقات کثیر در علم خداوند هستند هیچ خللی در صرافت و بساطت وجود او وارد نمی کنند و حتی وقتی مخلوقات در عالم خارجی هم متجلی می گردند باز هم وحدت و بساطت ذات حق تعالی را نقض نمی کنند چرا که ظهور آنها در عالم خارجی در مرتبه ای پس از ذات خداوند قرار دارد.

در همین مرتبه خارجی نیز کثرت در وحدت به نحوی دیگر برقرار است یعنی تمام مخلوقات کثیر در یک وجود واحد که سایه همان مرتبه علم خداوند است غرقه می باشند.

پس کثرت در وحدت علاوه بر علم خداوند در عالم خارجی نیز بر قرار است.

خب دانستیم که کثرتی که درباره مرتبه علم خداوند از آن بحث می شود کثرتی حقیقی و خارجی نیست بلکه کثرتی علمی است پس در صرافت و بساطت وجود او ترکیب و تجزیه و کثرتی رخ نمی دهد.

علاوه بر مطلب فوق این نکته را نیز دانستیم که کثرت در وحدت وقتی در عالم خارجی می آید باز هم در صرافت و بساطت وجودِ واحدِ خداوند هیچ خللی وارد نمی کند.

پس در نگاه دقیق عرفانی حتی آن کثرت حقیقی که در عالم خارجی پیش روی خودمان ملاحظه می کنیم هم فقط نسبت به ما مخلوقات حقیقی است وگرنه اگر تمامی مخلوقات کثیری که در عالم خارجی می بینیم نسبت به خود خداوند در نظر گرفته شوند همگی مندک و فانی در وجود لایتناهی او می باشند پس حتی در همین مرتبه عالم خارجی نیز نسبت به وجود لایتناهی حق تعالی هیچ تعدد و ترکیبی رخ نمی دهد بلکه همه کثرت ها نسبت به خود ما مخلوقات کثیر است که رخ می نماید.

نکته مهم اینکه کثرت در وحدت وقتی در عالم خارجی متجلی می شود در واقع سایه همان کثرت در وحدت است که در علم خداوند بوده است.

امام خمینی(ره)در این مصباح اشاره می فرمایند که برداشت های غلطی که راجع به کثرت در وحدت و بساطت و ترکیب ممکن است در ذهن برخی ناآشنایان با مباحث عرفان نظری رخ دهد همگی برای این است که شخص بدون داشتن استادی ماهر در فن عرفان نظری خودش بدون پیش زمینه های مناسب فکری مستقیما به سراغ کتب عرفای بزرگ اسلامی رفته است و در نتیجه ناآشنایی با اصطلاحات و مفاهیم این علم شریف دچار سوء ظن به اولیاء الله گشته است.

چنین شخص ماجراجویی به دلیل برداشت ناصحیح از کلمات عرفا، یا خودش به دام الحاد و شرک گرفتار می گردد و یا نعوذ بالله دست به تکفیر عرفا و اولیاء الله می زند که در هر دو صورت دنیا و آخرت خویش را تباه می کند.

اصل مهم در قاعده کثرت در وحدت این است که وجود واحد حق تعالی هم در مرتبه علمی و هم در مرتبه خارجی که سایه مرتبه علمی است تمامی مخلوقات کثیر را در برگرفته است چون همه مخلوقات از تجلیات و ظهورات او می باشند.

امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه می فرمایند:

وأنت الذی اتّسع الخلائق کلُّهم فی وُسعه

تو کسی هستی که همه مخلوقات را در گستره خودت جمع کرده ای و فرا گرفته ای.

بخوانید ::   - مطلع سوم
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *